احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
387
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
چاودار نامهاى ديگر : چودار - ديله - ديوك - دوسر - بارنج - كارناوار Seigle commun - Common rye - Seigle مشخصات : گياهى است از خانوادهء گندميان و يك ساله . تفاوت شكل بوتهء آن با بوتهء گندم اين است كه داراى ساقه و كاه بلندتر و نرمتر و دانهها هميشه با ريشك و دراز و نازكاند ، هر سنبلك داراى سه گل است كه هميشه فقط دو دانه از آنها حاصل مىشود . چاودار بهطور كلى سه نوع مىباشد . 1 - ريز يا بهاره 2 - متوسط 3 - درشت . چاودار از غلات آسيا بخصوص جنوب غربى آسيا نظير ايران و افغانستان است ولى در حال حاضر به ساير مناطق دنيا منتقل شده و در كوهستانهاى سرد نيمكرهء شمالى زمين اغلب كاشته مىشود ، در ايران در آذربايجان و اردبيل و چهارمحال بختيارى و نايين و سولده و در مناطق مرزى ، در افغانستان و درهء حرير و آن نواحى كاشته مىشود . دانهء چاودار تركيب شيميايى : در هر يكصد گرم دانهء خشك چاودار مواد زير وجود دارد . آب در حدود 11 گرم - پروتئين در حدود 12 گرم - هيدراتهاى كربن حدود 73 گرم - خاكستر 8 / 1 گرم - كلسيم 38 ميلىگرم - فسفر 376 ميلىگرم - آهن 7 / 3 ميلىگرم - سديم 1 ميلىگرم - پتاسيم 467 ميلىگرم - نياسين 43 / 0 ميلىگرم - رايبوفلاوين 22 / 0 ميلىگرم - نياسين 6 / 1 ميلىگرم - سكالوز خواص درمانى : 1 - هفتاد گرم بلغور آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و بخوريد . براى درمان يبوست مزمن و خيلى سخت اثرى مفيد دارد . 2 - ضماد آرد آن براى سر باز كردن دمل و آبسه نافع است . چاى سياه نامهاى ديگر : چاى ختائى - چاى خطايى - شاى Tea - The مشخصات : درختچهاى است از تيرهء گياهان نزديك به پنيرك و از خانوادهء Ternstroemiaceae ، كه ارتفاع آن تا دو متر و در خاكها و مناطق خيلى مناسب تا هفت متر و اگر به حالت وحشى برويد تا ارتفاع به ده متر نيز مىرسد . برگهاى آن هميشهسبز و ناخزان به رنگ سبز تيره مايل به سياه ، بيضى نوكتيز كه با دمبرگ به ساقهء چاى متصل مىشود . گلهاى آن كوچك ، سفيد ، اغلب منفرد ولى گاهى به طور گروهى با تعداد كم دو تا سه عدد در كنار برگها ظاهر مىشود . ميوهء آن به رنگ خاكسترى و